Tập thơ "VẠT NẮNG PHÙ HƯ" 4 - Thích Thiện Trí

 
TRI KỶ - Hàn Yên Tử
 
“RƯỢU CÓ BẠN VÀNG NGÀN CHÉN
THIẾU THƠ KHÔNG TRI KỶ NỬA CÂU THỪA”
Rượu sầu lạc tiếng khúc đàn xưa
Có biết về đâu lặng gió đưa
Bạn vắng tình khuya, trăng khuất nẻo
Vàng Thu hoang mộng Hạ giăng mùa
Ngàn mong...cách mặt dòng châu cạn
Chén đợi vươn lòng suối lệ thưa
Thiếu hoải hoài trông lơi nhịp phách
Thơ không tri kỷ nửa câu thừa
LỜI BÌNH
Đọc bài thơ “Tri Kỷ” của HYT xong, hẳn bị “hỏng luôn” hồn mộng và lạnh buốt người phải chạy vội để mặc vào thêm chiếc áo ấm. Vì người một nơi, Tri Kỷ lại một nơi. Đúng chất của “cô tịch hồn thơ” và “trăm năm bến đợi một mình”. Hẳn là: “Người đi bỏ dỡ chung trà nguội, mới biết tri âm chẳng dễ tầm” (không biết tên tác giả của hai câu thơ này!)
 
TẢN MẠN
Vẫn thói quen trăng về từ lối cũ
và trời hồng vẫn mọc hướng đông kia.
Sáng và tối chưa bao giờ thay đổi,
vậy mà sao nhân thế phải đổi thay?
Trăm năm thôi, thực-mộng có thật dài?
Để ta được bình yên và tự tại.
Sống với Chết hỏi khi nào dừng lại...?
 
GIỌT CAFE MÙA XUÂN
Dzậy rồi pha giọt cafe
Nhìn sang vạt nắng đang về ngoài song
Nắng Xuân pha chút ánh hồng
Giọt cafe sáng, bên trong giọt đời
Cafe đắng? Ồ, không không!
Chỉ là hương vị của “lòng” cafe
Giống như Mùa Xuân đang về
Có trông hay chẳng Xuân về chuyện Xuân
Giọt sầu ai cầm để cân?
Giọt vui nào có mấy lần cho ai?
Nhục vinh là chuyện đời dài
Phút vui hiện tại hẳn ai cũng cần...
Thôi thì thôi đừng ngại ngần
Nhắp môi tập thử một lần...giọt Phê!
LỜI BÌNH
*4 câu đầu của khổ thơ: là cảnh buổi sáng của Mùa Xuân. Người đang pha “giọt cà phê” và cùng lúc lại nhìn sang vạt nắng hồng đang trãi dài ngoài sân chùa. Rồi khi uống cóc cà phê, người đang uống lại liên tưởng tới sự đời...
 
*4 câu giữa: Người uống tự hỏi: “Cà phê đắng? Ồ không không!” Thật ra cà phê vốn nó không hề đắng nếu người biết uống. Ngược lại, nó sẽ ngon nữa đằng khác. Cũng vậy, hương vị của cà phê sẽ không thay đổi với người biết uống hoặc không biết. Nó vốn là vậy! Mùa Xuân cũng không khác. Xuân tới hay Xuân đi là chuyện của Xuân. Còn người vui hay người buồn là chuyện của Người... Khổ đau và hạnh phúc cũng i như vậy. Người lạc quan thì có khổ đau đến đâu họ vẫn bình thản và biến khổ đau thành chất liệu sống. Còn người bi quan thì nhìn đâu cũng bi quan, gặp gì cũng than vãn. Cho nên với những người biết cách sống lạc quan họ sẽ bảo:
 
“Tâm yên mọi chốn đều yên
Tâm phiền ngồi giữa cõi tiên cũng phiền” (Thiện Trí)
 
Còn người bi quan thì:
“Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” (Nguyễn Du)
 
*4 câu kết: Nỗi sầu và niềm vui vốn là chuyện của đời thường. Hơn, thua, nhục hay vinh.v.v...cuộc đời xưa nay trùng trùng điệp điệp. Vậy thì, phút giây của hiện tại, phút giây của yên bình, an lạc, thảnh thơi, thiền toạ...sẽ rất cần trong thế giới NHÂN SINH QUAN này.
 
*2 câu kết cuối cùng để nhấn mạnh một lần nữa: Vậy thì nếu có thể có được giây phút bình tâm, tĩnh lặng để ngồi thanh thản mà nhắp chút hương vị của “lòng cà phê”; hay nói một cách khác, nếu có thể thử tập nếm trãi giây phút của “hiện tiền” trong không gian tĩnh tại thiền toạ thì ngại gì, sợ gì mà không thử một lần trong đời?
 
MỘNG (TS Hoà Thượng -Thích Thanh Từ)
 
“Gá thân mộng, dạo cảnh mộng” Ta đi trong “cuộc bễ dâu” và bồng bềnh chìm nổi trong mùa đông giá buốt của kiếp người. Để rồi “ta còn để lại gì” sau những thăng trầm chồng chềnh của kiếp nhân sinh chưa đầy 100 năm? Tĩnh mộng, ta chợt nhận ra chiếc thân này nằm trơ đó và rồi tất cả những gì “đã” trãi qua chỉ là “gá vào” để “dạo chơi”. Nếu mai mắn ta sẽ sớm nhận rõ được bản chất thật của “mộng” để ta “cười” vang thật lớn: “Mộng tan rồi, cười vỡ mộng” Lời nói cũng sẽ đi vào hư vô, tan biến hay dẫu có ghi lại thì đó cũng chỉ là: “Ghi lời mộng”! Nhưng dẫu sao thì ta cũng: “Nhắn khách mộng” rằng: - Cuộc dạo chơi này, chiếc thân “gá” vào này là một cuộc du Xuân đấy thôi! –
Nhắn lời ấy để làm gì bạn biết không? Để: “Biết được mộng” và “Tĩnh cơn mộng”!
 
Cố nhà thơ Huyền Không cũng ghi lại rằng:
 
“Ô hay Xuân tới bao giờ nhỉ?
Nghe tiếng hoa khai bỗng giật mình
Sáng nay thức dậy choàng thêm áo
Vũ trụ muôn đời vẫn mới tinh!”
 
Vũ trụ “muôn đời” vẫn vậy: Xuân về hoa nở. Xuân đi hoa tàn. Điều tuyệt vời là chúng ta phải “nghe tiếng hoa nở” mà giật mình! Chúng ta đừng để cho mùa Xuân đến chúng ta hờ hững và mùa Xuân đi chúng ta lại buồn vì những cánh hoa tàn héo. Vì:
 
“Chớ bảo Xuân tàn hoa rụng cả
Đêm qua sân trước một cành mai” (Thiền Sư Mãn Giác)
 
CÁNH ĐÀO XUÂN
Tôi yêu những cánh đào xuân
Nở ra đón hạt nắng chừng rung rinh...
Tuyệt làm sao buổi bình minh
Sắc hương vẹn cả băng trinh hoa đào
Thiền môn từ độ trăng sao
Xuân, Thu, Đông, Hạ cùng nhau đổi dời
Má đào nào thẹn sơn khê
Đào Xuân thay áo...nâu thề kệ kinh
Phận đào không vướng nợ tình
Thiền môn chẳng vướng bình minh, xế tà
Quyết lòng thề với riêng ta,
Mùa Xuân chỉ mặc “áo đà” mà vui.
 
 “Nếu chẳng một phen sương lạnh buốt, hoa mai nào dễ thưởng mùi hương!” (Thiền Sư Hoàng Bá)
LỜI BÌNH
Cảm ơn cuộc đời đã cho ta cảm nhận đủ đầy của cái “buốt giá” để ta trưởng thành hơn. Vì trong cái “tê tái” của tình đời, ta mới tìm được hương vị của sự trở về “nương tựa chính ta”. Trưởng thành: hai từ thật đơn giản nhưng chúng ta phải học và “chiêm nghiệm” một cách sâu sắc nhất thì ít ra mới “thấm” được nó thật TRỌN VẸN. Thiền Sư Hoàng Bá bảo: -Nếu chẳng một phen...-Thật vậy, nếu chưa thấm được cái lạnh buốt ở nhiệt độ băng giá thì cành hoa mai, hoa đào ắt có nở và toả hương thơm chăng? Nếu chính ta chưa từng có trãi nghiệm một lần mất mát đau thương trong đời thì hẳn chúng ta chưa thấu được những cặp từ: “vô thường”, “buốt giá”, “trơ sương”, “thấm thía”, và “đủ hiểu”... Xin được thành tâm đảnh lễ Thiền Sư Hoàng Bá đã để lại cho nhân sinh hai câu thơ thật đơn giản nhưng là cả một “trí tuệ siêu việt” của bậc long trượng Thiền Tông!  “Nếu chẳng một phen sương lạnh buốt Hoa mai nào dễ thưởng mùi hương
 
THONG DONG
Đi thong dong, Bước thong dong.
Ngại gì chút GIÓ, chút ĐÔNG của trời.
Ta về giữa chốn sơn khê,
Lần trong hạt nắng... Vẳng lời kệ-kinh
Này là đệ, đó là huynh!
Trà pha thêm chút hương tình thiền gia
 
Lần trong hạt nắng: ta sưởi ấm giữa Mùa Thu se se lạnh. Bước thong dong: ta tự tại trong từng hơi thở của riêng ta! Vẳng lời Kệ-Kinh: là lời bình yên, thanh thản, một tiết tấu “nghê thường” lan tỏa trong một không gian an bình nhất của riêng mình. Ta trở về để đón lấy một chữ “đệ-huynh” còn nguyên vẹn bên tách trà thơm giữa sơn khê, giữa núi rừng, giữa bạt ngàn của lá thu vàng rơi bên ngoài song cửa! Chữ “Thiền Gia” nghe mà đượm cả “chất liệu” của “hiểu” và “thương”. Ta hiểu, ta thương trong “chánh niệm” để cảm thông được cái “lạnh giá” của kiếp người phù du... mong manh của “đệ” và cũng của “huynh”
 
                     BƯỚC CHẬM
 
Để có thể “chạm” và “cảm” được hơi thở của MÙA THU đang có mặt cùng nhau! Chỉ đơn giản thế thôi. Vì bước vội quá, chúng ta sẽ không nhận rõ BỐN MÙA đến và đi có sự “giao chuyển”, có sự “thổn thức”... Nhà Thơ Lưu Trọng Lư bảo: “Em có nghe mùa thu, dưới trăng vàng thổn thức” là vậy! Và đâu đó, chúng ta sẽ bắt gặp chú nai tơ đang gặm cỏ, đang bước nhè nhẹ trên lá vàng thu vì chúng ta có “chánh niệm”, có “từ bi tâm” nên “chú nai” không sợ, không vội chạy xa chúng ta. Lưu Trọng Lư lại bảo: “Con nai vàng ngơ ngác, đạp trên lá vàng khô”. Chúng ta cũng thế thôi, cũng hồn nhiên, cũng vô tư, cũng...được phép như vậy! Vội vàng làm chi bằng những hành động, bằng những ngôn ngữ mang quá nhiều tố chất của tiêu cực để rồi chúng ta bước qua đời nhau và để lại những vết thẹo...khó lành! Nếu bằng “mọi giá” để được “thắng” rồi “hư hoại” từ tình thân của nhau, cắt đứt mọi thứ từ lâu đã vun đắp, thì chi bằng chúng ta “nhường” nhau một chút để ít ra cuộc đời này chúng ta còn gặp lại nhau “ở BỐN MÙA” và thưởng thức 4 MÙA một cách thật ý nghĩa!
 
TRÊN BẾN PHÀ CAO LÃNH - ĐỒNG THÁP
 
Miền Tây là nơi mà có nhiều dòng sông nước ngọt phù sa. Tôi đã từng có nhiều tuổi thơ nơi đó và đặt biệt là bến phà Cao Lãnh. Nó cách nhau giữa Thị Xã Sa Đéc và Cao Lãnh một dòng sông rộng. Vì vậy người ta phải dùng phà để đi ngang. Sau này cầu Bắc Mỹ Thuận đã nối được tuyến đường sông, nhưng phà Cao Lãnh vẫn còn đưa đón khách. Lúc còn tuổi thơ, tôi cũng từng sử dụng đường tàu mỗi khi trường Phật học của Tĩnh cho nghĩ lễ để về lại chùa Sư Phụ. Chỉ cần đi qua chiếc phà này thôi là lòng tôi rạo rực vì biết là tôi được về với Thầy, các huynh đệ và ba mẹ nữa... Gần 20 năm xa quê hương, tôi cũng quên dần hình ảnh của bến phà này. Để rồi ngày Sư Phụ ra đi, tôi về chịu tang và có dịp nhìn lại bến sông của ngày xưa, nơi mà nó có nhiều lắm những kỷ niệm tuổi thơ tôi... Ôi thân thương làm sao những người con quê hương miền tây chân chất, thật thà. Họ sống với nhau bằng một tấm chân tình chia bùi, sớt ngọt.
 
Ôi, nhìn nước của dòng sông mênh mông chảy về một phương trời vô định...như đời của một người...cũng vô định mênh mông. Tôi bỗng dưng thèm đọc lại bài thơ: TỐNG BIỆT HÀNH của nhà Thơ Thâm Tâm
 
Đưa người ta không đưa qua sông
Sao có tiếng sóng ở trong lòng?
Bóng chiều không thắm, không vàng vọt,
Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?
Đưa người, ta chỉ đưa người ấy
Một giã gia đình, một dửng dưng...
Ly khách! Ly khách! Con đường nhỏ,
Chí lớn chưa về bàn tay không,
Thì không bao giờ nói trở lại!
Ba năm mẹ già cũng đừng mong.
Ta biết người buồn chiều hôm trước
Bây giờ mùa hạ sen nở nốt,
Một chị, hai chị cũng như sen
Khuyên nốt em trai dòng lệ sót (*).
Ta biết người buồn sáng hôm nay:
Trời chưa mùa thu, tươi lắm thay,
Em nhỏ ngây thơ đôi mắt biếc
Gói tròn thương tiếc chiếc khăn tay...
Người đi? Ừ nhỉ, người đi thực!
Mẹ thà coi như chiếc lá bay,
Chị thà coi như là hạt bụi,
Em thà coi như hơi rượu say
.
Mây thu đầu núi, gió lên trăng (**)
Cơn lạnh chiều nao đổ bóng thầm.
Ly khách ven trời nghe muốn khóc,
Tiếng đời xô động, tiếng hờn căm (***).
 
Bình yên lạ lắm, thật đấy! Các bạn thiền sinh thân mến! Có đôi lúc chúng ta quên mất “Mùa Thu” đang tới, hoặc nó đang là...Để rồi mùa thu đi qua, cái nóng chói chang của Mùa Hạ làm chúng ta thèm một cơn gió mát nhẹ nhẹ điểm những lá vàng bay bay trong không trung, nó làm chúng ta chợt nhớ về mùa thu đã qua!
 
THIỀN CHÁNH NIỆM là vậy. Chúng ta sẽ “niệm” rõ là chúng ta đang có mặt. Có thể là chúng ta đang có mặt cho nhau (khác với bị có, dĩ nhiên...), hay có mặt cho một tia sáng sớm của mặt trời vừa lên. Chúng ta có mặt cho mùa THU, mùa ĐÔNG, rồi mùa XUÂN và HẠ nữa. Chẳng những thế, chúng ta cũng cần có mặt cho một tháng trong tuần và một tuần trong 7 ngày trôi qua. Các bạn thân, nó còn nữa các bạn, trong một ngày chúng ta phải có đủ 24 giờ “tinh khôi” để chúng ta thừa hưởng trọn năng lượng của gia đình, bạn bè hoặc ngay cả...chính bản thân mình. Các bạn có thể đang là sinh viên, giảng viên, giáo sư, bác sỹ, làm việc trong văn phòng, thương mại hay ngay cả bộ chính trị thì các bạn cũng cần phải có năng lượng của CHÁNH NIỆM. Thật đấy, tôi không đùa đâu! Vì mất đi năng lượng chánh niệm tức các bạn bị rơi vào...”tà niệm” và dĩ nhiên những việc làm của các bạn dần dần tăng đều đều của năng lượng...TIÊU CỰC (negative energies). Kết quả của năng lượng tiêu cực là gì chắc các bạn tự đoán được! Tôi mai mắn được nhiều các bạn thiền sinh trong lớp chia sẻ về đời sống, về công việc, về tâm tư của các bạn ấy. Tôi lắng nghe và học hỏi nhiều và dĩ nhiên khi lắng nghe xong, tôi phải có quà để biếu lại cho các bạn vì ít ra các bạn đã chia sẻ với tôi. Và các bạn biết không, chỉ cần tôi đặt trước mặt chúng tôi là một bình hoa tươi (dĩ nhiên là hoa thật) và một cái chuông nhỏ. Tôi mời các bạn ấy lắng nghe chuông. Tôi ngâm nga một câu kệ và chúng tôi thở những hơi thở trong, nhẹ, mát và đều...Khoảng 15 phút sau, tôi mời các bạn mở mắt ra thật nhẹ nhàng và mỉm cười với hoa cùng với tôi nữa. Thế là các bạn lập tức nhận ngay được năng lượng của tươi mát, của trong lành, của yêu thương và... một năng lượng tích cực ùa về. Năng lượng đó khác hẳn hoàn toàn với năng lượng của quá khứ, của đau thương, của thất vọng, của chán chường, của...nhiều vô số. Các bạn thấy đó! Các bạn có muốn cùng tôi, chúng ta cùng nhau giúp chia sẻ năng lượng an bình, trong lành và tích cực đó đến những người xung quanh chúng ta không? Nào, hãy cùng “cộng hưởng” năng lượng của chúng ta lại và bắt đầu lang toả!
 
Về đi! Về đi cho gió thu về
Cho trăng thu ghé má kề với mây
Về rồi ngủ một giấc say
Cho quên hết những tháng ngày “còn” -“không”!